Yem analizi ve hammadde analizi neden gerekir?
Bir formül, hammaddenin besin değeri ne kadar doğru biliniyorsa o kadar doğrudur. Hammadde analizi, gelen partinin nem, ham protein, ham yağ, ham selüloz ve ham kül gibi temel değerlerini ölçer ve bunları formülde kullanılan değerlerle karşılaştırmayı sağlar. Yem analizi ise üretilen yemin formülde hedeflenen değerlere ne kadar yakın olduğunu gösterir.
Analiz sonuçları tedarikçileri karşılaştırmak için de kullanılır: aynı hammaddeyi farklı firmalardan alıyorsanız, partilerin kayıtlı sonuçları hangi tedarikçinin daha tutarlı olduğunu gösterir.
İkisi birlikte, bir sapmanın kaynağını ayırmaya yardımcı olur: sorun hammaddede mi, formülde mi, yoksa üretim sürecinde mi? Besin değeri analizinin kapsamı hammaddeye ve sonucun hangi karar için kullanılacağına göre belirlenir.
Yem analiz laboratuvarına göndermeden önce: doğru numune
Laboratuvar yalnızca kendisine gelen numuneyi ölçer. Numune partiyi temsil etmiyorsa en titiz yem analiz laboratuvarı bile yanlış karar için doğru bir rakam verir.
Bu yüzden numune alma planı analizden önce konuşulur: partinin hangi noktalarından ve kaç alt numune alınacağı, numunenin nasıl karıştırılıp paketleneceği, laboratuvara ne kadar sürede ulaşacağı. Kamyonla gelen dökme hammaddede, silodaki stokta ve torbalı üründe yöntem farklıdır. Sonradan bir soru çıkarsa geriye dönüp bakabilmek için her partiden şahit numune saklanması da önerilir.
Hammadde kabulünden bitmiş yeme: analiz nerede yapılır?
Her partinin her parametresini analiz etmek gerekmez. Analizin sıklığı ve kapsamı; hammaddenin risk düzeyine, tedarikçinin geçmişine ve üretim hacmine göre birlikte belirlenir. Analizler müşterilerimizin talebiyle, çalıştığımız laboratuvarlarda yapılır. Başlıca kontrol noktaları:
- Hammadde kabulü: yeni tedarikçi, yeni hasat ya da görünüşü şüpheli partide besin değeri ve nem kontrolü
- Depolama: uzun süre bekleyen stokta nem ve kalite kaybının izlenmesi
- Üretim sonrası: bitmiş yemin formülde hedeflenen değerlerle karşılaştırılması
- Şikâyet anında: ilgili hammadde ve yem partilerinin şahit numunelerle geriye dönük incelenmesi
Analiz sonucu nasıl karara dönüşür?
Bir analiz raporu tek başına karar değildir. Sonuç, formülde kullanılan değerle yan yana konur ve fark yorumlanır: bu fark formülü değiştirmeyi gerektiriyor mu, tedarikçiyle konuşulacak bir konu mu, yoksa numune ve ölçüm sınırları içinde mi?
Değerlendirmenin sonunda hangi değerin farklı çıktığını, bunun formüldeki karşılığını, önerilen adımı ve bir sonraki kontrolün zamanını kısa bir özetle paylaşırız. Sonuçlar parti ve tedarikçi bazında kaydedildiğinde, hammaddenin zaman içinde ne kadar değiştiği de görülür. Ucuz görünen bir hammaddenin formüle girdiğinde de ucuz kalıp kalmadığı bu karşılaştırmayla görülür. Aynı yaklaşım katkı maddeleri için de geçerlidir: kullandığınız lizin ya da metiyoninin etken madde oranı laboratuvarda karşılaştırılabilir.
