Mikotoksin nedir ve yeme nasıl girer?
Mikotoksinler, bazı küf mantarlarının ürettiği zehirli bileşiklerdir. Tahıllarda ve yağlı tohumlarda tarlada, hasatta ya da depolama sırasında oluşabilir. Küf görünmeyen bir partide toksin bulunabilir, görünür küf ise her zaman toksin anlamına gelmez; bu yüzden göz kontrolü yeterli değildir. Mikotoksinlerin çoğu ısıya dayanıklıdır ve peletleme sırasında büyük ölçüde parçalanmaz. Hayvan türüne göre duyarlılık da farklıdır; bu yüzden aynı analiz sonucu kanatlı, ruminant, su ürünleri ve pet food yemleri için farklı karar gerektirebilir. Riski yönetmenin yolu, hammadde kabulünde ve depolamada mikotoksin analizi yapmaktır.
Yemde hangi mikotoksinler aranır?
Hayvan beslemede en sık izlenen gruplar şunlardır:
Aynı hammaddede birden fazla toksin birlikte bulunabilir. Çoklu mikotoksin analizi bu grupları aynı numunede ölçer ve tek bir toksine bakıldığında gözden kaçabilecek tabloyu gösterir. Yemde aflatoksin en çok bilinen risk olsa da, tek başına aflatoksin testi diğer grupların durumunu göstermez.
- Aflatoksinler: özellikle mısırda, yer fıstığı ve pamuk tohumu küspesinde
- Deoksinivalenol (DON): buğday, arpa ve mısırda
- Zearalenon: mısırda ve diğer tahıllarda
- Fumonisinler: başta mısır olmak üzere
- Okratoksin A: daha çok uygun olmayan koşullarda depolanan tahıllarda
Mikotoksin analizi ne zaman ve nasıl yapılır?
Mikotoksinler partiye eşit dağılmaz; bazı noktalarda yoğunlaşabilir. Bu yüzden mikotoksin analizinde numune alma, besin değeri analizinden de önemlidir: alt numune sayısı artırılır ve numune partinin tamamından alınır. Analiz özellikle şu durumlarda planlanmalıdır:
Kabul noktasında hızlı testler ön kontrol için kullanılabilir; laboratuvardaki çoklu mikotoksin analizi ise daha geniş bir tablo verir. Hangisinin ne zaman kullanılacağını hammaddenize ve kabul sürecinize göre birlikte planlarız. Sonuç yorumlanırken numunenin hangi partiyi temsil ettiği, ne zaman alındığı ve hangi yöntemle ölçüldüğü birlikte değerlendirilir. Analizler müşterilerimizin talebiyle yapılır.
- Yeni hasat döneminde ve yeni tedarikçiden gelen ilk partilerde
- Nemli hasat, uzun depolama ya da depoda ısınma görülen partilerde
- Sahada yem tüketiminde veya performansta açıklanamayan bir değişiklik olduğunda
- Toksin bağlayıcı seçimi ve dozu gözden geçirilirken
Analiz sonucu toksin bağlayıcı seçimini nasıl belirler?
Toksin bağlayıcılar her mikotoksine aynı şekilde etki etmez. Silika bazlı bağlayıcılar ile maya bazlı ürünler farklı toksin gruplarına karşı farklı davranır; bazı programlarda karaciğeri destekleyen bitki ekstraktları da kullanılır. Bu yüzden önce hangi toksinin, hangi düzeyde ve hangi hammaddede bulunduğu görülür; ürün ve doz buna göre seçilir.
Analiz, bağlayıcıya ne zaman ihtiyaç olduğunu da gösterir ve kararı varsayıma değil veriye dayandırır. Takip analizleriyle seçilen programın uygunluğu yeniden kontrol edilir. Depoda küf gelişimini sınırlamak için küf önleyiciler kullanılır; ancak bunlar oluşmuş toksini ortadan kaldırmaz, bu yüzden analizle birlikte düşünülmelidir.
