Yem enzimleri ne işe yarar?
Yem enzimleri, hayvanın kendi sindirim enzimleriyle yeterince parçalayamadığı bileşenleri parçalamak için yeme eklenen katkılardır. Bitkisel hammaddelerdeki fitat ve nişasta olmayan polisakkaritler (NSP), besin maddelerinin bir kısmını hayvanın kullanamayacağı bir yapıda tutar. Enzimler bu yapıları parçalayarak hammaddenin besin değerinden daha fazla yararlanılmasına yardımcı olur.
Yem enzimleri özellikle kanatlılar gibi tek mideli hayvanların yemlerinde kullanılır. Nutrikey bu grupta fitaz ve multienzim sunar. Aynı hammaddenin fitat fosforu ve NSP içeriği kaynağa ve partiye göre değişebildiği için enzim seçimine hammadde analiziyle başlamak, sonucu da formülde ve sahada kontrol etmek doğru olur.
Fitaz enzimi (phytase) nasıl çalışır?
Mısır, buğday, soya küspesi ve diğer bitkisel hammaddelerdeki fosforun önemli bir kısmı fitat (fitik asit) yapısında bağlıdır ve kanatlılar bu fosforu sınırlı ölçüde kullanabilir. Fitaz enzimi fitatı parçalayarak bağlı fosforun bir kısmını serbest bırakır. Fitatın bağladığı kalsiyum, çinko ve proteinin bir kısmı da böylece kullanılabilir hale gelir.
Fitazın serbest bıraktığı besin maddeleri formülde matris değeri olarak tanımlanır. Fitaz kullanılan bir formülde kalsiyum ve fosfor dengesi yeniden hesaplanmalıdır; yumurtacı tavuklarda bu denge kabuk kalitesi açısından da izlenir. Sindirilemeyen fosfor dışkıyla atıldığı için fitaz, çevreye atılan fosforu azaltmak amacıyla da kullanılır.
Multienzim hangi yemlerde kullanılır?
Buğday, arpa ve tahıl yan ürünlerinin fazla olduğu rasyonlarda NSP'ler bağırsak içeriğinin akışkanlığını azaltabilir ve besin maddelerinin sindirimini zorlaştırabilir. Multienzim ürünleri bu yapıları parçalayan farklı enzimleri bir arada içerir.
Hangi enzim karışımının uygun olduğu rasyondaki hammaddelere bağlıdır. Mısır-soya ağırlıklı bir yem ile buğday-arpa ağırlıklı bir yem aynı ürünü gerektirmeyebilir. Bu yüzden multienzim seçimine, kullandığınız hammaddeleri ve formülünüzü birlikte inceleyerek başlarız.
Fitaz ve multienzim aynı yemde birlikte kullanıldığında iki ürünün matris değerleri doğrudan toplanmamalıdır. Bazı besin maddeleri iki enzimin etkisiyle de serbest kalabildiği için çift sayım riski vardır; formüle girilecek toplam değer bu durum dikkate alınarak belirlenir.
Fitaz ve multienzim seçerken nelere bakılmalı?
Enzimler kilogramla değil, aktiviteyle değerlendirilir. Farklı ürünlerin aktivite birimleri ve analiz yöntemleri aynı olmayabilir; karşılaştırma aynı yöntemle yapılmış analizlere dayanmalıdır.
Peletlenmiş yemde enzim aktivitesinin korunup korunmadığı, bitmiş yem numunesinin analiziyle kontrol edilebilir.
- Aktivite: gram ürün başına enzim aktivitesi (fitazda genellikle FTU/g) ve kullanılan analiz yöntemi
- Isıya dayanıklılık: peletleme sıcaklığınızda aktivitenin ne kadar korunduğu
- Matris değerleri: formül programına girilecek değerlerin kaynağı ve hangi hayvan grubu için geçerli olduğu
- Hammadde uyumu: multienzim içeriğinin rasyonunuzdaki tahıllara uygunluğu
- Depolama: raf ömrü ve önerilen depolama koşulları
